‘Er is meer aandacht voor het belang van mondelinge taal op school’

Prof.dr. Elise de Bree spreekt op 20 november op het TaalStaal congres 2026 over de rol van de omgeving bij kinderen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Ze bekleedde van 2020 tot 2024 de Auris-leerstoel aan de Universiteit Utrecht, met een focus op taal en TOS in het passend onderwijs. Nu is ze hoogleraar Orthopedagogiek van onderwijsleerproblemen en programmagroepleider taalontwikkelingsstoornissen en speciaal onderwijs aan de Universiteit van Amsterdam. We vroegen haar naar de belangrijkste ontwikkelingen in haar vakgebied.

Wat zijn de grootste ontwikkelingen in jouw (onderzoeks)veld?
Er is de afgelopen jaren veel gebeurd rondom taal en TOS. Deelkracht TOS heeft de kennisbasis over TOS flink vergroot. Dat heeft geleid tot meer gebundelde informatie, zoals op Alles over TOS, en tot concrete producten zoals de Schoolreis. Daarnaast is er in het onderwijs veel meer aandacht gekomen voor mondelinge taal. Dat is belangrijk, want voor kinderen met TOS is mondelinge taal een kernthema. Op onderzoeksgebied is het effectonderzoek naar de NELI-taalinterventie afgerond. Daaruit blijkt dat dit taalprogramma voor kleuters in het primair onderwijs een kleine, maar positieve opbrengst heeft. Nu wordt het programma onderzocht in verschillende typen speciaal (basis)onderwijs. Vanuit het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs is er een leidraad ontwikkeld voor betekenisvol en functioneel taalonderwijs in het reguliere primaire onderwijs. Binnenkort verschijnt er een leidraad voor het versterken van communicatie- en taalvaardigheden bij leerlingen met een intensieve ondersteuningsbehoefte.

Zie je het wetenschappelijk onderzoek zelf veranderen?
Zeker; er gebeurt heel veel! Twee belangrijke ontwikkelingen wil ik noemen. Ten eerste staat de onderwijscontext van kinderen met TOS steeds centraler in het onderzoek. Dat is een goede zaak. Ten tweede wint de transdiagnostische benadering terrein. Die manier van kijken naar ontwikkeling en ontwikkelingsproblemen en behoeften overstijgt afzonderlijke diagnoses en helpt ons beter nadenken over wat stoornissen eigenlijk zijn, en wat de meerwaarde van classificatie is bij het bieden van passende ondersteuning. Het geeft ruimte om bijkomende problemen te herkennen en te behandelen. Een concreet voorbeeld daarvan is ons project Aap-Noot-TOS. In de afrondende fase onderzoeken we de effectiviteit van dyslexiebehandeling bij kinderen met TOS die ook ernstige en hardnekkige leesproblemen hebben.

Hoe kijk jij naar de toekomst van onderzoek over TOS?
Al deze ontwikkelingen samen versterken de basis voor aan beter begrip van TOS en aan het nog beter bieden van onderwijs en zorg voor kinderen met TOS. Dat geeft hoop en vertrouwen.
Lees meer over het onderzoek van Elise op Prof. dr. E.H. (Elise) de Bree – University of Amsterdam